Maasgouw behoort tot de 5 grootste monumentengemeenten van Limburg. De wortels van diverse dorpskernen liggen in de Middeleeuwen. Neem Thorn, Wessem, Heel, Beegden en Linne. Ze zijn gebouwd op een oude steilrand van de Maas en hebben een origineel stratenplan. Thorn, Wessem en Stevensweert zijn bovendien door het Rijk aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten.

Overzicht van monumenten

In Maasgouw worden 185 monumenten door het Rijk beschermd. Daarnaast zijn er nog eens 111 gemeentelijke monumenten. U kunt het overzicht hieronder downloaden.

Archeologische waardenkaart

De gemeente is verantwoordelijk voor de bescherming van de archeologische waarden. Wil de gemeente deze taak doelgericht uitvoeren, dan moet er duidelijkheid zijn waar er zich eventueel archeologische resten of sporen bevinden. Hiervoor is een archeologische waardenkaart opgesteld.

Deze kaart onderscheidt gebieden met een hoge, een middelhoge en een lage verwachting. Ook worden beschermde stads- en dorpsgezichten, AMK-terreinen en de ongekarteerde gebieden onderscheiden. AMK staat voor Algemene Monumenten Kaart en wijst op de gebieden die door het Rijk en de provincies zijn aangewezen vanwege hun archeologische belang. Ongekarteerde gebieden omvatten de woonkernen. Er kan hier, vanwege menselijke ingrepen, geen nauwkeurige verwachting worden vastgesteld. 

In de archeologische waarden beleidskaart staat wanneer er tot bescherming moet worden overgaan. Hierop wordt aangegeven waar in geval van bodemingrepen (als gevolg van bijvoorbeeld bouw of sloop) een verplichting geldt om archeologisch onderzoek uit te voeren. De verplichting is gebonden aan bepaalde ondergrenzen. Dit wil zeggen dat de bodemverstoring een minimale oppervlaktemaat moet overschrijden en een bepaalde diepgang moet hebben. Het onderzoek heeft als doel om eventuele aanwezige ondergrondse waarden te beschermen. In geval van bodemverstoring wordt het uitgangspunt gehanteerd dat de verstoorder de kosten van het archeologisch onderzoek betaalt.