HOME  |  Wonen & Leven  |  Onderwerpen A t/m Z  |  Monumenten; hun bescherming, subsidies en aanwijzing

Monumenten; hun bescherming, subsidies en aanwijzing

  • Wat is het?

    Rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten

    In de gemeente Maasgouw worden rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten onderscheiden. De overeenkomst tussen beide categorieën is dat zij beschermd zijn. Is de bescherming van rijksmonumenten geregeld in de Monumentenwet (die wordt binnenkort vervangen door de Erfgoedwet), de bescherming van gemeentelijke monumenten heeft zijn grondslag in de gemeentelijke Erfgoedverordening.

    Er is ook een verschil. Rijksmonumenten vertegenwoordigen landelijke cultuurhistorische, architectuurhistorische en vaak ook stedenbouwkundige waarden. Gemeentelijke monumenten missen dat landelijke belang; zij hebben een lokale, hooguit regionale betekenis.

  • Hoe werkt het?

    Financiële ondersteuning voor rijksmonumenten

    Voor rijksmonumenten bestaan er geen “directe” restauratiesubsidies meer. Dit wil niet zeggen, dat u geen ondersteuning ontvangt voor de kosten van restauratie of renovatie van uw monument. Er bestaan 2 mogelijkheden:

    • De restauratiefondshypotheek

      Dit is een laagrentende annuïteitenlening met een looptijd van dertig jaar voor. De rente van de lening ligt 5% onder de reguliere marktrente, met een minimum van 1,5%. Het maximum bedrag dat men kan lenen is € 300.000 (verminderd met eventuele fiscaal aftrekbare kosten).

    • De fiscaal aftrekbare kosten

      De kosten van restauratie van een rijksmonument kunnen fiscaal worden verrekend met het persoonlijk inkomen van de eigenaar. De fiscaal aftrekbare kosten worden vastgesteld door de belastingdienst en zijn voor 80% aftrekbaar. De belastingdienst maakt onderscheid tussen onderhouds- en verbeterkosten. Alleen de eerste zijn aftrekbaar. Onderhoudskosten zijn o.a.: werkzaamheden aan het casco (dak, gevels, fundering), buitenschilderwerk en voegwerk. Bij verbeterkosten, die dus niet aftrekbaar zijn, moet worden gedacht aan geriefverbeteringen, zoals het aanbrengen van dubbel glas, isolatie en het vervaardigen van een nieuwe badkamer.

    Laat u eerst de kosten vaststellen, die in aanmerking komen voor een fiscale aftrek. Hiervoor moet u zich wenden tot de Belastingdienst Bureau Monumentenpanden in Amersfoort. De kosten van de belastingaftrek vormen de grondslag voor de restauratiefondshypotheek.

    Subsidieregeling herstel en instandhouding voor gemeentelijke monumenten

    Gemeentelijke monumenten komen niet in aanmerking voor de mogelijkheden van ondersteuning die gelden voor rijksmonumenten. Daarom heeft de gemeente Maasgouw in 2007 voor deze monumenten een eigen subsidieregeling in het leven geroepen:

    De regeling voorziet in een bijdrage in de kosten van het herstel van de fundering, de gevels en dragende muren (inclusief kozijnen), de vloeren en de daken (inclusief dakgoten en schoorstenen). De bijdrage bedraagt maximaal 50% van de subsidiabele kosten, met een maximum van € 5.000 per onderdeel. Er geldt ook op jaarbasis een maximale bijdrage: deze is gesteld op € 10.000. Een aanvraag moet via een brief worden gericht aan burgemeester en wethouders. Een aanvraag wordt gehonoreerd voor zover het budget in een bepaald jaar toereikend is.

    Aanwijzing van monumenten

    De mogelijkheid bestaat om nieuwe monumenten aan te wijzen. Ook in de aanwijzing wordt een onderscheid gemaakt tussen rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten. Rijksmonumenten worden aangewezen door het Rijk (de minister). Voordat hij een beschikking afgeeft, vraagt hij de gemeente, waarin een monument is gelegen, om advies. Ligt het monument buiten de bebouwde kom, dan vraagt hij ook gedeputeerde staten van de provincie om advies. Burgemeester en wethouders geven belanghebbenden gelegenheid zich te doen horen en brengen vervolgens advies uit aan het Rijk. Binnen tien maanden na de adviesaanvraag neemt het Rijk (de minister) dan een beslissing.

    Het Rijk is terughoudend in de aanwijzing van rijksmonumenten. Men is de zienswijze toegedaan, dat inmiddels alle stijlperioden voldoende zijn vertegenwoordigd in het register van beschermde monumenten. Om de aanwijzingen strakker te regelen is en de regie in eigen handen te behouden is het niet meer mogelijk dat de aanwijzing gebeurt op verzoek van belanghebbenden. De wet geeft alleen aan de minister de bevoegdheid om monumenten aan te wijzen. Daarbij komt dat het accent niet langer ligt op objecten, maar steeds meer komt te liggen op “monumentale ensembles”.

    De aanwijzing van gemeentelijke monumenten is geregeld in de gemeentelijke Erfgoedverordening. Hier zijn het burgemeester en wethouders, die al dan niet op aanvraag van een belanghebbende, een gemeentelijk monument kunnen aanwijzen. Hiertoe wordt overgegaan, nadat advies is ingewonnen van de omgevingscommissie. Nadat burgemeester en wethouders een besluit hebben genomen, staan de eigenaar en belanghebbenden de mogelijkheid open om gemotiveerd bezwaar aan te tekenen.

    Incidenteel worden er nog steeds gemeentelijke monumenten aangewezen. Het gaat dan om gebouwen, die vanwege hun architectuur, hun geschiedenis en ook hun ruimtelijke betekenis van lokaal en zelfs regionaal belang zijn. Zo besloten burgemeester en wethouders op 13 augustus 2013 om de kapel op het terrein van St. Anna te Heel aan te wijzen als gemeentelijk monument.

  • Wat moet ik doen?

    Houd er rekening mee dat u als eigenaar van een monument niet zonder meer alle veranderingen aan een monument kunt doorvoeren. Er bestaan criteria voor het onderhouden of het renoveren van rijks- en gemeentelijke monumenten, zodat de kenmerken van het gebouw bewaard blijven. Onderhoud en renovatie van een monument brengt bijna altijd een vergunningplicht met zich mee. In het omgevingsloket (www.omgevingsloket.nl) kunt u nagaan of u een vergunning nodig heeft.

    Wilt u een monument renoveren, neemt u dan in een vroeg stadium contact op met de medewerker Monumenten. Die kan u inlichten over de onderdelen van een monumentaal gebouw die behouden moeten blijven en de elementen die mogen worden vervangen.

  • Aanvullende informatie

    Wenst u informatie over restauraties en renovaties van een monument, over subsidiemogelijkheden en over de wijze van omgang met een monument, neemt u dan contact op met de medewerker Monumenten van de gemeente Maasgouw via (0475) 85 25 00.