HOME  |  Wonen & Leven  |  Onderwerpen A t/m Z  |  Monument verbouwen, herstellen of onderhouden

Monument verbouwen, herstellen of onderhouden

  • Wat is het?

    Voor veranderingen of onderhoud aan een monument hebt u vaak een vergunning nodig. U moet zich dan houden aan strenge regels. Normaal onderhoud kunt u doen zonder dat u een vergunning hebt.

    Of u een vergunning moet aanvragen en bij wie, hangt af van het soort monument. Meestal moet u een omgevingsvergunning aanvragen.

  • Hoe werkt het?

    Vaak hebt u een vergunning nodig voor veranderingen of onderhoud aan archeologische en gebouwde monumenten. Gebouwde monumenten zijn gebouwen, parken of standbeelden die als monument aangewezen zijn door Rijk, provincie of gemeente.

    Wilt u werkzaamheden uitvoeren aan een archeologisch rijksmonument? Dan hebt u een archeologische monumentenvergunning nodig.

    Wilt u werkzaamheden uitvoeren aan rijksmonumenten (gebouwd) en gemeentelijke of provinciale monumenten (gebouwd en archeologisch)? Dan hebt u een omgevingsvergunning nodig voor de volgende werkzaamheden:

    • slopen, verstoren, verplaatsen of wijzigen van (een deel) van het monument
    • herstellen of (laten) gebruiken van het monument waardoor het wordt ontsierd of in gevaar gebracht

    Geen vergunning nodig

    U hebt géén vergunning nodig voor normaal onderhoud aan de buitenkant van rijksmonumenten. Het gaat dan om werkzaamheden die ervoor zorgen te behouden wat er is.

    U hebt ook géén vergunning nodig als de monumentale waarde niet lager wordt door de werkzaamheden. Bijvoorbeeld bij het opschuren en schilderen in dezelfde kleur, het vervangen van kapotte ruiten, het opstoppen van rieten daken of vervangen van dakpannen. Dit geldt voor rijksmonumenten en provinciale of gemeentelijke monumenten.

    Of aan het aanvragen van een aanlegvergunning.

  • Wat moet ik doen?

    Voor de procedure van de vergunning- en subsidieverlening is het van belang onderscheid te maken tussen rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten:

    • Rijksmonumenten zijn gebouwen van minimaal 50 jaar oud die landelijk gezien een bepaalde cultuurhistorische, architectuurhistorische en/of stedenbouwkundige waarde vertegenwoordigen.
    • Gemeentelijke monumenten hebben meer een lokale betekenis. De taak van de gemeente respectievelijk de monumentencommissie is het beoordelen van gebouwen en het verlenen van vergunningen en subsidie voor onderhoud van deze gebouwen.

    Omgevingsloket online

    Vanaf 1 oktober 2010 kunt u via www.omgevingsloket.nl online:

    • een vergunningcheck doen. U ziet dan of u wel of niet een omgevingsvergunning moet aanvragen of dat u een melding moet doen;
    • een omgevingsvergunning aanvragen. Dit kan digitaal of op papier; 
    • een melding doen. Voor veel activiteiten hebt u geen omgevingsvergunning nodig, maar moet u wel een melding doen;

    Neem bij vragen over de te volgen procedure altijd contact op met de gemeente.

    Aanvraag omgevingsvergunning

    Via Omgevingsloket online kunt u na de vergunningcheck uw aanvraag voor een omgevingsvergunning indienen. Dit kunt u digitaal doen of u downloadt het formulier en print het uit op papier. Dient u het aanvraagformulier digitaal in dan hebt u een DigiD inlogcode nodig. Meer informatie over DigiD vindt u op www.digid.nl. De procedure gaat als volgt:

    • U vult het aanvraagformulier volledig in;
    • U stuurt het aanvraagformulier met de benodigde documenten digitaal of per post naar de gemeente; 
    • De gemeente stuurt u een ontvangstbevestiging; 
    • De gemeente legt de vergunningaanvraag voor een gemeentelijk monument voor advies voor aan de gemeentelijke monumentencommissie;
    • Bij de vergunningaanvraag voor een rijksmonument vraagt de gemeente ook advies aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; 
    • De gemeente publiceert de vergunningaanvraag om belanghebbenden in de gelegenheid te stellen hun zienswijze kenbaar te maken; 
    • Als de ontvangen adviezen positief zijn wordt de gevraagde vergunning verleend en wordt de vergunning met voorwaarden en gewaarmerkte tekeningen verzonden naar de aanvrager.

    Beslissing op vergunningsaanvraag

    De gemeente beslist binnen 8 weken na ontvangst op uw aanvraag. Deze termijn kan eenmalig met 6 weken verlengd worden. Beslist de gemeente niet binnen de termijn, dan wordt de vergunning automatisch (van rechtswege) verleend. Voor complexe aanvragen, en aanvragen m.b.t. rijksmonumenten, geldt een beslistermijn van 26 weken. Ook deze termijn kan eenmalig met 6 weken verlengd worden. Bij deze procedure kan de vergunning echter niet van rechtswege worden verleend.

    Om een monumentensubsidie voor onderhoud aan rijksmonumenten te krijgen vult u het daarvoor bestemde aanvraagformulier van het rijk in, de subsidie dient daar ook aangevraagd te worden.

    Bezwaar en beroep

    Bent u het niet eens met de beslissing op uw vergunningaanvraag, dan kunt u bezwaar maken bij de gemeente. Dien uw bezwaar in binnen 6 weken na de bekendmaking van het besluit. Daarna kunt u in beroep gaan bij de bestuursrechter. In sommige gevallen kunt u rechtstreeks tegen een besluit in beroep bij de bestuursrechter.

  • Wat moet ik meenemen?

    U hebt (minimaal) het volgende nodig:

    • aanvraagformulier
    • situatietekeningen (schaal 1:1000)
    • een plattegrond van iedere bouwlaag met maten en de bestemming van de ruimte (schaal 1:100)
    • alle gevelaanzichten en relevante doorsneden (schaal 1:100)
    • werkbeschrijving van de bestaande en nieuwe situatie
    • detailbeschrijving van het monument waaraan de werkzaamheden uitgevoerd worden
  • Hoe lang duurt het?

    Aanvraag vergunning gemeentelijk of provinciaal monument

    Binnen 8 weken ontvangt u bericht of u de vergunning krijgt. De gemeente kan deze termijn met 6 weken verlengen. Beslist de gemeente niet binnen de termijn, dan wordt de vergunning automatisch (van rechtswege) verleend.

    Bent u het niet eens met de beslissing van de gemeente? Dan kunt u binnen 6 weken bezwaar maken bij de gemeente.

    Aanvraag vergunning rijksmonumenten

    Binnen 8 weken ontvangt u bericht of u de vergunning krijgt. De gemeente kan deze termijn met 6 weken verlengen.

    Vraagt de gemeente advies aan de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed? Dan ontvangt u binnen 26 weken bericht of u de vergunning krijgt. De gemeente kan deze termijn met 6 weken verlengen.

    Bent u het niet eens met de beslissing van de gemeente? Dan kunt u binnen 6 weken beroep indienen bij de rechtbank. Dit kan alleen als u ook een zienswijze over het ontwerpbesluit hebt ingediend.

    Aanvragen archeologische monumentenvergunning

    Binnen enkele weken ontvangt u bericht of u de vergunning krijgt.

    Bent u het niet eens met de beslissing? Dan kunt u beroep indienen bij de rechtbank. Dit kan alleen als u ook een zienswijze over het ontwerpbesluit hebt ingediend.

  • Aanvullende informatie

    Beschermde stads- en dorpgezichten

    De bescherming van stads- en dorpgezichten is geregeld in het bestemmingsplan en de Wabo. In dit plan wordt rekening gehouden met de vastgestelde cultuurhistorische waarden van het gezicht. Voor panden binnen het beschermd stads- of dorpsgezicht gelden andere regels voor vergunningsvrij bouwen. Dit geldt zowel voor monumenten als niet-monumenten.

    Let op!

    Houd er rekening mee dat u als eigenaar niet zomaar alles aan uw monument kunt veranderen.

    Informatie over de aanschaf, restauratie en het behoud van rijksmonumenten vindt u op de monumenten-site van het Nationaal Restauratiefonds en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.